Quảng Trị: cầu Hiền Lương hai màu sơn, chui hầm Vịnh Mốc 1,7km

Nửa cầu bên này sơn xanh, nửa cầu bên kia sơn vàng, ráp lại đúng chính giữa sông Bến Hải. Suốt hơn hai mươi năm đất nước chia cắt, hai màu sơn ấy từng là cả một cuộc đối đầu âm thầm giữa hai bờ. Cách đó chưa đầy nửa giờ xe, có một ngôi làng khác nằm sâu dưới lòng đất tới 23 mét.

Quảng Trị giờ không còn là tỉnh cũ

Từ 1/7/2025, tỉnh Quảng Trị sáp nhập với Quảng Bình thành một tỉnh Quảng Trị mới, trung tâm hành chính đặt tại Đồng Hới, cách phường Đông Hà (trung tâm Quảng Trị cũ) khoảng 100km về phía Bắc. Bài Phong Nha trước đó của tuctac là hang động ở phía Quảng Bình cũ, gần Đồng Hới. Cụm điểm trong bài này nằm ở phía Đông Hà, cách Đồng Hới cả trăm cây số dù chung một tỉnh, mang màu chứng tích chiến tranh.

Đi Đông Hà bằng gì

Từ Huế, nơi có sân bay Phú Bài gần nhất, xe khách chạy tuyến Huế - Đông Hà mất khoảng 1 tiếng, giá vé tham khảo quanh 160.000đ một chiều, các nhà xe như Cúc Mừng, Bảo Yến chạy nhiều chuyến từ 5h sáng tới 18h. Giá kiểm tháng 9/2026, có thể đổi theo mùa nên gọi lại nhà xe trước khi đặt. Tới Đông Hà, thuê xe máy là đi hết các điểm trong bài vì khoảng cách giữa chúng chỉ 15-35km.

Cầu Hiền Lương: cuộc chiến bằng màu sơn

Cây cầu này do Pháp xây năm 1952, bắc qua sông Bến Hải, đúng vĩ tuyến 17, ranh giới chia đôi đất nước theo Hiệp định Geneve 1954. Mỗi bên chỉ được sơn nửa cầu thuộc phần mình, và từ đó nảy ra một cuộc đua kỳ lạ: bên này đổi màu, bên kia đổi theo, có giai đoạn còn tranh nhau sơn nhiều nước hơn, đẹp hơn. Cuộc “chiến tranh màu sơn” kéo dài tới khoảng năm 1960 mới dừng ở hai màu cố định: xanh bờ Bắc, vàng bờ Nam. Năm 1967, cầu bị bom Mỹ đánh sập.

Cây cầu đang đứng hôm nay là bản phục dựng, dài 182,97m chia bảy nhịp, mặt cầu lát gỗ lim, được trùng tu và sơn lại đúng hai màu xanh, vàng lịch sử từ năm 2014. Đi bộ qua cầu, đứng giữa vạch phân đôi màu sơn, nhìn được cả cột cờ cao và nhà trưng bày lịch sử ở hai đầu.

Địa đạo Vịnh Mốc: một làng dưới lòng đất

Cách cầu Hiền Lương khoảng 13km theo tỉnh lộ 70, địa đạo Vịnh Mốc là hệ thống hầm dài khoảng 1.701m, đào ba tầng sâu 10-23m dưới một quả đồi ven biển. Từ 1965 tới 1966, cả một làng chài dời hẳn xuống đây sinh sống để né bom Mỹ và giữ đường tiếp tế ra đảo Cồn Cỏ. Hầm có 13 cửa, 7 cửa hướng biển, 6 cửa lên đồi, một hội trường chứa 50-60 người để họp và chiếu phim, ba giếng nước đào ngay trong lòng đất, và một nhà hộ sinh nơi 17 đứa trẻ chào đời suốt gần 2.000 ngày đêm địa đạo tồn tại.

Đường hầm chỉ cao khoảng 1,7m, đủ cho người trưởng thành đi khom lưng, nhiều đoạn phải cúi hẳn xuống. Khu di tích mở cửa 7h-17h mỗi ngày, vé vào 50.000đ một người lớn, 20.000đ trẻ em từ 1m2, có hướng dẫn viên tại chỗ dẫn theo từng tuyến để không bị lạc trong mạng hầm chằng chịt.

Thành cổ Quảng Trị: 81 ngày đêm mùa hè 1972

Từ Đông Hà chạy khoảng 14km là nơi từng diễn ra một trong những trận giao tranh ác liệt nhất chiến tranh Việt Nam, kéo dài suốt 81 ngày đêm mùa hè 1972. Thành xây từ thời Nguyễn, khởi dựng năm 1809 và trùng tu năm 1837, rộng 25ha, từng có hành cung, cột cờ, dinh Tuần phủ bên trong trước khi gần như san phẳng sau trận đánh.

Vé vào cửa miễn phí, giờ mở cũng 7h-17h như hai điểm trước đó. Bên trong gần như không còn công trình cũ nguyên vẹn, chỉ còn cổng thành, một đoạn tường và đài tưởng niệm ở giữa, nhưng chính sự trống trải ấy lại khiến nơi này lặng hơn bất cứ di tích nào khác trong bài.

Ăn gì ở Đông Hà

Cháo bột cá lóc, dân địa phương hay gọi cháo vạt giường vì sợi bột cắt dẹt như thanh giường tre, là đặc sản gốc huyện Hải Lăng, giá phổ biến từ 20.000đ một tô. Bánh ướt Phương Lang, tráng mỏng ăn kèm thịt và rau sống, cũng là món hay được nhắc cùng cháo bột trong các quán ở Đông Hà.

Ở đâu, gom cả ba điểm trong một ngày

Quảng Trị Garden Homestay trên quốc lộ 9B, giá tham khảo 550.000-900.000đ một đêm, hoặc phòng dorm kiểu hostel ở trung tâm Đông Hà, thấp nhất quanh 200.000đ (giá tổng hợp trên các nền tảng đặt phòng, kiểm tháng 9/2026, có thể đổi theo mùa). Một ngày đủ đi cả ba điểm: sáng ghé Thành cổ lúc trời còn mát, trưa lên cầu Hiền Lương, chiều xuống địa đạo Vịnh Mốc trước giờ đóng cửa 17h.

Ba điểm, ba câu chuyện khác hẳn nhau, nhưng ảnh chụp trong ngày dễ lẫn lộn nếu không ghi chú ngay lúc đó. Ghi lại chuyến đi theo từng điểm dừng ngay trên tuctac từ lúc rời Huế, rồi gom cả ngày Quảng Trị thành một cuốn photobook 3D để cả nhóm lật lại xem chung sau này.

Rủ nhóm bạn về Quảng Trị một ngày, để tuctac giữ lại từng chặng giúp bạn. Tải app trên App Store, tạo chuyến “Quảng Trị” và bắt đầu ghi ngay từ lúc lên xe.